(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.276. అధ్యాయః 276
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి గోకపిలసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

కపిల ఉవాచ। 12-276-0x(6329)(76341)
వేదాః ప్రమాణం లోకానాం న వేదాః పృష్ఠతః కృతాః।
ద్వే బ్రహ్మణీ వేదితవ్యే శబ్దబ్రహ్మ పరం చ యత్॥ 12-276-1(76342)
శబ్దబ్రహ్మణి నిష్ణాతః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి।
శరీరమేతత్కురుతే యద్వేదే కురుతే తనుం॥ 12-276-2(76343)
కృతశుద్ధశరీరో హి పాత్రం భవతి బ్రాహ్మణః।
ఆనంత్యమనుచింత్యేదం కర్మణాం తద్బ్రబీమి తే॥ 12-276-3(76344)
నిరాగమమనైతిహ్యమత్యక్షం లోకసాక్షికం।
ధర్మ ఇత్యేవ యే యజ్ఞాన్వితన్వంతి నిరాశిషః॥ 12-276-4(76345)
ఉత్పన్నత్యాగినో లుబ్ధాః కృపాసూయావివర్జితాః।
ధనినామేష వై పంథాస్తీర్థేషు ప్రతిపాదనం॥ 12-276-5(76346)
అనాశ్రితాః పాపకృత్యాః కదాచిత్కర్మయోగినః।
మనః సంకల్పసంసిద్ధా విశుద్ధజ్ఞాననిశ్చయాః॥ 12-276-6(76347)
అక్రుధ్యంతోఽనసూయంతో నిరహంకారమత్సరాః।
జ్ఞాననిష్ఠాస్త్రిశుక్లాశ్చ సర్వభూతహితే రతాః॥ 12-276-7(76348)
ఆసన్గృహస్థా భూయిష్ఠా అపక్రాంతాః స్వకర్మసు।
రాజానశ్చ తథా యుక్తా బ్రాహ్మణాశ్చ యథావిధి॥ 12-276-8(76349)
సమా హ్యార్జవసంపన్నాః సంతుష్టా జ్ఞాననిశ్చయాః।
ప్రత్యక్షధర్మాః శుచయః శ్రద్దధానాః పరావరే॥ 12-276-9(76350)
పురస్తాద్భావితాత్మానో యథావచ్చరితవ్రతాః।
చరంతి ధర్మం కృచ్ఛ్రేఽపి దుర్గే చైవాపి సంహతాః॥ 12-276-10(76351)
సంహత్య ధర్మం చరతాం పురాఽఽసీత్సుఖమేవ తత్।
తేషాం నాసీద్విధాతవ్యం ప్రాయశ్చిత్తం కథంచన॥ 12-276-11(76352)
సత్యం హి ధర్మమాస్థాయ దురాధర్షతమా మతాః।
న మాత్రామనురుధ్యంతే న ధర్మచ్ఛలమంతతః॥ 12-276-12(76353)
య ఏవ ప్రథమః కల్పస్తమేవాత్ర చరన్మహాన్॥ 12-276-13(76354)
అస్యాం స్థితౌ స్థితానాం హి ప్రాయశ్చిత్తం న విద్యతే।
యదా తు దుర్బలాత్మానః ప్రాయశ్చిత్తం తదా భవేత్॥ 12-276-14(76355)
ఏత ఏవంవిధాః ప్రాహుః పురాణా యజ్ఞవాహనాః।
త్రైవిద్యవృద్ధాః శుచయో వృత్తవంతో యశస్వినః॥ 12-276-15(76356)
యజంతోఽహరహర్యజ్ఞైర్నిరాశీర్బంధనా బుధాః।
తేషా యజ్ఞాశ్చ వేదాశ్చ కర్మాణి చ యథాగమం॥ 12-276-16(76357)
ఆగమాశ్చ యథాకామం సంకల్పాశ్చ యథావ్రతం।
అపేతకామక్రోధానాం దుశ్చరాచారకర్మణాం॥ 12-276-17(76358)
స్వకర్మభిః శంసితానాం ప్రకృత్యా శంసితాత్మనాం।
ఋజూనాం శమనిత్యానాం స్వేషు కర్మసు వర్తతాం॥ 12-276-18(76359)
సర్వమానంత్యమేవాసీదితి నః శాశ్వతాశ్చుతిః।
తేషామదీనసత్వానాం దుశ్చరాచారకర్మణాం॥ 12-276-19(76360)
స్వకర్మభిః సంసితానాం తపో ఘోరత్వమాగతం।
సం సదాచారమాశ్చర్యం పురాణం శాశ్వతం ధ్రువం॥ 12-276-20(76361)
అశక్నువద్భిశ్చరితుం కించిద్ధర్మేషు సూచితం।
నిరాపద్ధర్మ ఆచారో హ్యప్రమాదోఽపరాభవః॥ 12-276-21(76362)
సర్వవర్ణేషు యత్తేషు నాసీత్కశ్చిద్వ్యతిక్రమః।
ధర్మమేకం చతుష్పాదమాశ్రితాస్తే నరా విభో॥ 12-276-22(76363)
తం సంతో విధివత్ప్రాప్య గచ్ఛంతి పరమాం గతిం।
గృహేభ్య ఏవ నిష్క్రంయ వనమన్యే సమాశ్రితాః॥ 12-276-23(76364)
గృహమేవాభిసంశ్రిత్య తతోఽన్యే బ్రహ్మచారిణః।
`వ్యస్తమేకం చతుర్ధా తు బ్రాహ్మణా ఆశ్రమం విదుః॥ 12-276-24(76365)
సర్వే సర్వత్ర తిష్ఠంతో గచ్ఛంతి పరమాం గతిం।
ఏవ ఏవంవిధాః ప్రాహుః పురాణా బ్రహ్మచారిణః॥' 12-276-25(76366)
త ఏతే దివి దృశ్యంతే జ్యోతిర్భూతా ద్విజాతయః।
నక్షత్రాణీవ ధిష్ణ్యేషు బహవస్తారకాగణాః।
ఆనంత్యముపసంప్రాప్తాః సంతోషాదితి వైదికం॥ 12-276-26(76367)
యద్యాగచ్ఛంతి సంసారం పునర్యోనిషు తాదృశాః।
న లిప్యంతే పారకృత్యైః కదాచిత్కర్మయోనితః॥ 12-276-27(76368)
ఏవమేవ బ్రహ్మచారీ శుశ్రూషుర్ఘోరనిశ్చయః।
ఏవంయుక్తో బ్రాహ్మణః స్యాదన్యో బ్రాహ్మణకో భవేత్॥ 12-276-28(76369)
కర్మైవ పురుషస్యాహ శుభం వా యది వాఽశుభం।
ఏవం పక్వకషాయాణామానంత్యేన శ్రుతేన చ॥ 12-276-29(76370)
సర్వమానంత్యమేవాసీదితి నః శాశ్వతీ శ్రుతిః।
తేషామపేతతృష్ణానాం నిర్ణిక్తానాం శుభాత్మనాం॥ 12-276-30(76371)
చతుర్థ ఔపనిషదో ధర్మః సాధారణః స్మృతః।
సంసిద్ధైః సేవ్యతే నిత్యం బ్రాహ్మణైర్నియతాత్మభిః॥ 12-276-31(76372)
సంతోషమూలస్త్యాగాత్మా జ్ఞానాధిష్ఠానముచ్యతే।
అపవర్గమతిర్నిత్యో యతిధర్మః సనాతనః॥ 12-276-32(76373)
సాధారణః కేవలో వా యథాబలముపాస్యతే।
గచ్ఛంతే బలినః క్షేమం దుర్బలోఽత్రావసీదతి।
బ్రాహ్మణః పదమన్విచ్ఛన్సంసారాన్ముచ్యతే శుచిః॥ 12-276-33(76374)
స్యూమరశ్మిరువాచ। 12-276-34x(6330)
యే భుంజతే యే దదతే యజంతేఽధీయతే చ యే।
మాత్రాభిర్ధర్మలుబ్ధాభిర్యే వా త్యాగం సమాశ్రితాః॥ 12-276-34(76375)
ఏతేషాం ప్రేత్యభావే తు కతమః స్వర్గజిత్తమః।
ఏతదాచక్ష్వ మే బ్రహ్మన్యాథాతథ్యేన పృచ్ఛతః॥ 12-276-35(76376)
కపిల ఉవాచ। 12-276-36x(6331)
పరిగ్రహాః శుభాః సర్వే గుణతోఽభ్యుదయాశ్చ తే।
న తు త్యాగసుఖం ప్రాప్తా ఏతత్త్వమపి పశ్యసి॥ 12-276-36(76377)
స్యూమరశ్మిరువాచ। 12-276-37x(6332)
భవంతో జ్ఞాననిష్ఠా వై గృహస్థాః కర్మనిశ్చయాః।
ఆశ్రమాణాం చ సర్వేషాం నిష్ఠాయామైక్యముచ్యతే॥ 12-276-37(76378)
ఏకత్వేన పృథక్త్వేన విశేషో నాన్య ఉచ్యతే।
తద్యథావద్యథాన్యాయం భగవాన్ప్రబ్రవీతు మే॥ 12-276-38(76379)
కపిల ఉవాచ। 12-276-39x(6333)
శరీరపక్తిః కర్మాణి జ్ఞానం తు పరమా గతిః।
పక్వే కషాయవిజ్ఞానం యథా జ్ఞానం చ తిష్ఠతి॥ 12-276-39(76380)
ఆనృశంస్యం క్షమా శాంతిరహింసా సత్యమార్జవం।
అద్రోహోఽనభిమానశ్చ హ్రీస్తితిక్షా శమస్తథా॥ 12-276-40(76381)
పంథానో బ్రహ్మణస్త్వేత ఏతైః ప్రాప్నోతి యత్పరం।
తద్విద్వాననుబుద్ధ్యేత మనసా కర్మనిశ్చయం॥ 12-276-41(76382)
యాం విప్రాః సర్వతః శాంతా విశుద్ధా జ్ఞాననిశ్చయాః।
గతిం గచ్ఛంతి సంతుష్టాస్తామాహుః పరమాం గతిం॥ 12-276-42(76383)
వేదాంశ్చ వేదితవ్యం చ విదిత్వా చ యథాస్థితిం।
ఏవం వేదవిదిత్యాహురతోఽన్యో వాతరేచకః॥ 12-276-43(76384)
సర్వం విదుర్వేదవిదో వేదే సర్వం ప్రతిష్ఠితం।
వేదే హి నిష్ఠా సర్వస్య యద్యదస్తి చ నాస్తి చ॥ 12-276-44(76385)
ఏషైవ నిష్ఠా సర్వత్ర యత్తదస్తి చ నాస్తి చ।
ఏతదంతం చ మధ్యం చ సచ్చాఽసచ్చ విజానతః॥ 12-276-45(76386)
సమాప్తం త్యాగ ఇత్యేవ శమ ఇత్యేవ నిశ్చితం।
సంతోష ఇత్యనుగతమపవర్గే ప్రతిష్ఠితం॥ 12-276-46(76387)
ఋతం సత్యం విదితం వేదితవ్యం
సర్వస్యాత్మా స్థావరం జంగమం చ।
సర్వం సుఖం యచ్ఛివముత్తరం చ
బ్రహ్మావ్యక్తం ప్రభవశ్చావ్యయం చ॥ 12-276-47(76388)
తేజః క్షమా శాంతిరనామయం శుభం
తథావిధం వ్యోమ సనాతనం ధ్రువం।
ఏతైః శబ్దైర్గంయతే బుద్ధినేత్రై
స్తస్మై నమో బ్రహ్మణే బ్రాహ్మణాయ॥ ॥ 12-276-48(76389)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి షట్సప్తత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 276॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-276-5 ధనానామేష వై పంథా ఇతి ఝ.ట. థ. పాఠః॥
12-276-14 దుర్బలాత్మన ఉత్పన్నం ప్రాయశ్చిత్తమితి శ్రుతిః ఇతి ఝ. పాఠః॥
12-276-39 కషాయపంక్తి కర్మాణీతి ట. థ. పాఠః॥
12-276-41 మనసా ధర్మనిశ్చయమితి ధ. పాఠః॥
12-276-43 రతోన్యో వేదవాదక ఇతి ట. థ. పాఠః। వేదపాతక ఇతి ధ. పాఠః॥
12-276-46 ఇత్యేవ సర్వవేదేషు నిష్ఠితమితి ఝ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.